Cookiemelding op je website: wanneer is hij verplicht en wanneer niet?

10 min lezenDoor het team van QuickLanding

Kort antwoord

Een cookiemelding met toestemmingsvraag is nodig zodra je website cookies of scripts gebruikt die bezoekers volgen, zoals een Facebook-pixel, advertentiecookies of een ingebouwde YouTube-video of Google-kaart die meteen laadt. Voor functionele cookies en voor statistieken met weinig gevolgen voor de privacy hoef je geen toestemming te vragen, maar je moet ze wel vermelden. Vraag je wel toestemming, dan moet weigeren net zo makkelijk zijn als accepteren en mogen er geen vinkjes vooraf aan staan.

Bijna elke website laat bij het eerste bezoek een balk zien met "Accepteren" en "Weigeren". Maar heeft de website van je bedrijf echt een cookiemelding nodig? Dat hangt af van wat je website met bezoekers doet. In dit artikel lees je welke cookies zonder toestemming mogen, wanneer een cookiemelding wel verplicht is, hoe een eerlijke toestemmingsvraag eruitziet en hoe je je eigen website in een kwartier controleert.

Wat is een cookiemelding precies?

Een cookie is een klein tekstbestand dat een website in de browser van je bezoeker opslaat. Zo onthoudt een website bijvoorbeeld een taalkeuze of dat iemand is ingelogd. Andere cookies volgen wat iemand doet, ook op andere websites. Die gegevens worden gebruikt voor advertenties en profielen.

De regels gaan niet alleen over cookies. Ze gelden ook voor vergelijkbare technieken die informatie op het apparaat van je bezoeker opslaan of uitlezen, zoals scripts, pixels en web beacons. Een "pixel" van een advertentieplatform valt dus ook onder de regels, ook al heet het geen cookie.

Een cookiemelding, ook wel cookiebanner genoemd, is het venster waarin je bezoekers om toestemming vraagt voordat je zulke technieken gebruikt. Dat is iets anders dan een cookieverklaring: een tekst, vaak als onderdeel van je privacyverklaring, waarin je uitlegt welke cookies je gebruikt. Die uitleg heb je bijna altijd nodig. Een melding met een toestemmingsvraag niet altijd.

Welke regels gelden er voor cookies?

Er spelen twee wetten mee. De cookieregels in de Telecommunicatiewet bepalen wanneer je toestemming moet vragen om iets op het apparaat van een bezoeker te plaatsen of uit te lezen. De AVG, de privacywet, bepaalt hoe je met persoonsgegevens omgaat. Tracking cookies verzamelen bijna altijd persoonsgegevens, dus dan geldt de AVG ook. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houden allebei toezicht, elk op hun eigen deel.

De ACM legt op haar pagina Cookies plaatsen uit dat je cookies grofweg in drie groepen kunt verdelen:

  • Functionele cookies: nodig om je website te laten werken. Geen toestemming nodig, wel vermelden.
  • Analytische cookies met weinig gevolgen voor de privacy: voor bezoekersstatistieken. Geen toestemming nodig, wel vermelden.
  • Privacygevoelige cookies en technieken: tracking cookies, sommige analytische cookies en scripts of pixels die bezoekers volgen. Hiervoor is toestemming verplicht.

De vraag "heb ik een cookiemelding nodig?" komt dus neer op één vraag: gebruikt mijn website iets uit de derde groep? Wil je weten welke andere regels er voor je website gelden, lees dan Wat moet er wettelijk op je website?

Wanneer heb je geen cookiemelding nodig?

Gebruikt je website alleen functionele cookies en statistieken met weinig gevolgen voor de privacy, dan hoef je geen toestemming te vragen. Een banner is dan niet nodig. Voor veel lokale ondernemers is dat goed haalbaar.

Functionele cookies

Functionele cookies zorgen dat je website doet wat de bezoeker vraagt. Denk aan:

  • een cookie die onthoudt dat een bezoeker de Engelse versie van je site koos;
  • een cookie die een formulier beveiligt tegen spam;
  • een cookie die onthoudt welke keuze iemand in je cookiemelding maakte;
  • een cookie die iemand ingelogd houdt in een klantomgeving.

Volgens de ACM mogen functionele cookies geen gevolgen hebben voor de privacy van bezoekers. Een cookie die "functioneel" heet maar intussen gegevens met een advertentienetwerk deelt, is dus niet functioneel.

Statistieken met weinig gevolgen voor de privacy

Je wilt weten hoeveel mensen je website bezoeken en welke pagina's ze lezen. Dat mag zonder toestemming, als de statistieken weinig gevolgen hebben voor de privacy. In de praktijk betekent dat: je telt bezoeken en paginaweergaven voor jezelf, je volgt bezoekers niet over andere websites en je deelt de gegevens niet voor advertenties of andere doelen.

Gebruik je Google Analytics, dan hangt het af van je instellingen. Koppel je het aan advertentiediensten of mag Google de gegevens voor eigen doelen gebruiken, dan gaat het om tracking en heb je wel toestemming nodig. Weet je niet precies hoe het is ingesteld, ga dan uit van toestemming. Of kies een statistiekdienst die helemaal zonder cookies werkt.

Ook zonder banner: vertel wat je doet

Geen toestemming nodig betekent niet dat je niets hoeft te zeggen. Ook functionele en analytische cookies moet je vermelden, bijvoorbeeld onder een kopje over cookies in je privacyverklaring. Hoe je die opstelt, lees je in Privacyverklaring op je website.

Wanneer is een cookiemelding wel verplicht?

Zodra je website iets gebruikt dat bezoekers volgt, of hun gegevens met een ander bedrijf deelt voor diens eigen doelen, moet je eerst toestemming vragen. Dat geldt vooral voor:

  • advertentiepixels, zoals de Meta-pixel voor Facebook en Instagram, de TikTok-pixel of conversiemeting van Google Ads;
  • remarketing: advertenties tonen aan mensen die eerder op je website waren;
  • statistieken die aan advertenties zijn gekoppeld of gegevens met de aanbieder delen;
  • ingebouwde diensten van andere bedrijven die meteen laden, zoals een YouTube-video, een Google-kaart of een tijdlijn van social media;
  • chatwidgets, boekingswidgets en andere scripts van buitenaf die eigen cookies plaatsen.

Hieronder een overzicht van wat je vaak tegenkomt op een bedrijfswebsite.

Wat staat er op je websiteToestemming nodig?
Cookie die een taalkeuze of cookiekeuze onthoudtNee, wel vermelden
Bezoekersstatistieken zonder cookiesNee, wel vermelden
Statistieken met cookies, alleen voor jezelf en niet gedeeldMeestal niet, wel vermelden
Google Analytics gekoppeld aan advertentiesJa
Meta-pixel, TikTok-pixel of Google Ads-conversiesJa
YouTube-video of Google-kaart die direct laadtJa, tenzij hij pas na een klik laadt
Deelknoppen of tijdlijnen die scripts van social media ladenVaak wel

Ingebouwde diensten: YouTube, Google Maps en social media

Hier gaat het het vaakst mis. Je zet een filmpje van YouTube op je homepage of een Google-kaart op je contactpagina, en je denkt dat je geen cookies gebruikt. Maar zo'n ingebouwde dienst laadt code van een ander bedrijf. Dat bedrijf kan cookies plaatsen en ontvangt gegevens van je bezoeker. Dat gebeurt al bij het openen van de pagina, nog voordat iemand op de video klikt.

Ook de privacyvriendelijkere modus van YouTube laadt nog steeds code van Google. De nette oplossing heet vaak "klik om te laden". Op de plek van de video of kaart staat eerst een afbeelding met een korte uitleg en een knop. Pas als de bezoeker daarop klikt, laadt de dienst. Wie niet klikt, wordt niet gevolgd. Voor een kaart kun je ook een gewone afbeelding van je locatie gebruiken, met een link naar de route in Google Maps.

Hetzelfde geldt voor een boekingsagenda die je in een pagina inbouwt. Meer daarover lees je in Online afspraken op je website.

Hoe moet een goede cookiemelding eruitzien?

Heb je wel toestemming nodig, dan moet die toestemming echt iets betekenen. Een melding die bezoekers naar "Accepteren" duwt, voldoet niet. Dit zijn de belangrijkste eisen:

  1. Eerst vragen, dan plaatsen. Tracking cookies en scripts laden pas nadat iemand ja heeft gezegd, niet al bij het openen van de pagina.
  2. Vertel wat je doet. Leg in gewone taal uit welke gegevens je verzamelt, met welke techniek en waarvoor. Noem ook de andere bedrijven die gegevens ontvangen.
  3. Weigeren is net zo makkelijk als accepteren. Staat er een knop "Alles accepteren", dan hoort daar een even duidelijke knop "Weigeren" naast. Niet verstopt achter "Instellingen" of een extra klik.
  4. Geen vinkjes vooraf. Vakjes die al aan staan, tellen niet als toestemming. De ACM noemt vooraf aangevinkte keuzes verboden.
  5. Niet verstoppen. Een zin in je algemene voorwaarden of privacyverklaring is geen toestemming.
  6. Geen cookiewall. Volgens de AP mag je bezoekers de toegang tot je website niet weigeren omdat ze tracking cookies afwijzen.
  7. Intrekken moet makkelijk zijn. Een bezoeker moet zijn keuze later kunnen wijzigen, bijvoorbeeld via een link "Cookie-instellingen" onderaan elke pagina.
  8. Geen trucjes. Een felgekleurde accepteerknop naast een grijs linkje om te weigeren, of een tekst die doet alsof de website zonder cookies niet werkt, is misleidend.

De AP controleert actief op misleidende cookiebanners. Een slordig ingestelde melding is dus niet alleen onhandig voor je bezoekers, maar ook een risico voor jou.

Wat zet je in de tekst van je cookiemelding?

Houd het kort en concreet. Bijvoorbeeld: "We willen graag meten hoe je onze website gebruikt en je advertenties laten zien op Facebook en Instagram. Daarvoor plaatsen we cookies van Meta en Google. Vind je dat goed?" Met daaronder twee gelijke knoppen: "Ja, prima" en "Nee, liever niet". Een link naar je privacyverklaring geeft wie wil de details.

Hoe controleer je je eigen website op cookies?

Je hoeft geen technicus te zijn voor een eerste check. Zo pak je het aan:

  1. Open een privévenster in je browser. Dan begin je zonder oude cookies.
  2. Open je eigen website en klik nog nergens op, ook niet op de cookiemelding.
  3. Bekijk de cookies. In Chrome klik je met de rechtermuisknop op de pagina en kies je "Inspecteren". Open het tabblad "Application" en kies links "Cookies". In Firefox heet dat tabblad "Opslag". Zie je daar al cookies van andere domeinen, zoals google.com, doubleclick.net, facebook.com of youtube.com, dan worden die geplaatst zonder toestemming.
  4. Kijk naar het netwerkverkeer. Op het tabblad "Network" zie je welke diensten je pagina aanroept. Typ in het zoekveld bijvoorbeeld "facebook", "google" of "tiktok".
  5. Loop je belangrijkste pagina's langs: de homepage, de contactpagina, de pagina voor afspraken en pagina's met een video. Daar zitten de meeste ingebouwde diensten.
  6. Test de knoppen. Klik op "Weigeren" en laad de pagina opnieuw. Verschijnen er dan nog steeds trackers, dan werkt je cookiemelding niet goed.
  7. Maak een lijstje van alles wat je vindt en vraag je webbouwer bij elke dienst: hebben we dit nodig, en laadt het pas na toestemming?

Liever niet zelf zoeken? De gratis websitecheck laat binnen een minuut zien hoe je website scoort op onder meer veiligheid en de regels.

Zonder cookiemelding: zo houd je je website schoon

Veel ondernemers hebben alleen een cookiemelding omdat er ooit een pixel of een video aan de website is toegevoegd. Wil je van die banner af, ruim je website dan op:

  • Kies statistieken zonder cookies. Er zijn statistiekdiensten die bezoeken tellen zonder iets op het apparaat van de bezoeker op te slaan.
  • Laat video's en kaarten pas laden na een klik. Dan wordt niemand gevolgd die er niet om vraagt.
  • Zet lettertypen op je eigen server. Lettertypen die van de server van een ander bedrijf komen, sturen bij elk bezoek het IP-adres van je bezoeker naar dat bedrijf. Op je eigen server is dat niet nodig, en vaak laadt je website er ook sneller door.
  • Verwijder oude pixels. Adverteer je niet meer op Facebook of TikTok, haal de pixel dan weg.
  • Gebruik links in plaats van widgets. Een gewone link naar je Instagram-pagina volgt niemand, een ingebouwde tijdlijn vaak wel.

Veelgestelde vragen

Is een cookiemelding verplicht voor elke website?

Nee. Een melding met een toestemmingsvraag is alleen nodig als je cookies of vergelijkbare technieken gebruikt die bezoekers volgen of gegevens met andere bedrijven delen. Gebruik je alleen functionele cookies en statistieken met weinig gevolgen voor de privacy, dan is geen toestemming nodig. Je moet die cookies wel vermelden, bijvoorbeeld in je privacyverklaring.

Mag ik Google Analytics gebruiken zonder cookiemelding?

Dat hangt af van de instellingen. Worden de gegevens gekoppeld aan advertenties of door Google voor eigen doelen gebruikt, dan heb je toestemming nodig. Weet je niet zeker hoe het is ingesteld, vraag dan toestemming of kies statistieken die zonder cookies werken.

Moet de knop Weigeren net zo opvallend zijn als Accepteren?

Weigeren moet net zo makkelijk zijn als accepteren. Een duidelijke knop "Weigeren" naast "Accepteren", in hetzelfde venster, is de veilige keuze. Een verstopte of veel minder zichtbare weigerknop noemt de AP misleidend.

Heb ik een cookiemelding nodig voor een YouTube-video op mijn website?

Als de video direct laadt bij het openen van de pagina, meestal wel, want YouTube kan dan cookies plaatsen en gegevens van je bezoeker ontvangen. Laat je de video pas laden nadat de bezoeker op een knop klikt, dan is er pas iets te volgen als iemand daar zelf voor kiest. Vermeld in je privacyverklaring wat er gebeurt als iemand de video afspeelt.

Hoe QuickLanding hierbij helpt

Bij onze pakketten met hosting is de basis goed geregeld. Bezoekersstatistieken werken zonder cookies, lettertypen komen van onze eigen server en diensten van buitenaf, zoals een Google-kaart of een video, laden pas na toestemming. Je privacyverklaring groeit mee met de functies op je website, en elke maand controleert de Website-APK of je website nog aan de regels voldoet.

Benieuwd hoe je huidige website ervoor staat? Doe de gratis websitecheck. Die kijkt ook naar de regels.

Gratis websitecheck

Hoe scoort jouw website?

Vul je websiteadres en e-mailadres in en zie binnen een minuut wat er beter kan: snelheid, mobiel, vindbaarheid en de regels. Daarna maken we gratis een voorbeeldontwerp voor je.

Nog geen website? Wij maken je eerste